Alami blog

Eeuwen geleden heeft men het al ondervonden; aanraking heeft een helende werking (denk maar aan een moeder die haar kind troost door dit vast te houden). Vandaar dat massage in het Verre Oosten een populaire volksgeneeskunde was. Deze massage is door de eeuwen heen ontwikkeld tot onder andere de Shiatsu en later de Zen-shiatsu. Achter Zen-shiatsu schuilt een bron van kennis volgens de Oosterse filosofie.

Oorsprong

In tegenstelling tot in het Westen werd in het oude China een arts betaald zolang de mensen gezond bleven. Werd een persoon ziek, dan stopte de betaling. Om de mensen gezond te houden behandelde de arts de mensen preventief met onder andere naalden, kruiden, voeding en massage.

De massage heeft zich in China en Japan ontwikkeld vanuit de Anma (de traditionele toepassing van handgenezing) tot de Shiatsu. Door de jaren heen is deze steeds verfijnd. De eerste school werd opgericht door Namikoshi, die de Shiatsu op de westerse anatomie baseerde. Zijn leerling Masunaga ontwikkelde vanuit de klassieke shiatsu samen met de westerse psychologie en de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG) een nieuwe vorm shiatsu: Zen-shiatsu, vernoemd naar de Zen-boeddhistische monniken in Japan.

Tao: bron van alles

De Tao, ofwel het Pad of de Weg, is een essentieel onderdeel van de oosterse filosofie. Het wordt de bron én bestemming van alles genoemd, zonder begin of eind. Het wordt ook wel aangeduid als universum, het alles en het niets. De sleutel tot Tao is Wu Wei (niet-handelen): niets doen dat tegennatuurlijk is, of spontaan handelen. Je kunt het zien als zwemmen met de stroom mee. Het doel is te leven vanuit en met de natuur en ermee in evenwicht te komen. Als je de Tao begrijpt, begrijp je ook meer van de wisselingen van de seizoenen, de levenscyclus en de plaats van de mens in de wereld.

Vanuit de Tao vloeien tegengestelde, maar ook aanvullende en in elkaar vloeiende, krachten voort. Hoewel de westerse wetenschap uitgaat van dualiteit: zwart of wit, heeft de oosterse filosofie het over Yin en Yang: zwart én wit. Het zijn geen absolute polen, zoals goed en kwaad maar bestaan ten opzichte van elkaar: vrouwelijk en mannelijk, warm en koud, rust en activiteit, vreugde en verdriet. Als je een berg in gedachten neemt, is Yin de schaduwkant (donker en koud met een donderwolk) en Yang de zonkant (licht en warm met een stralende zon). Niets is volledig Yin of volledig Yang. Yin én Yang geven leven aan alles en vormen samen één geheel. De één vult het ander aan. De één zou dus betekenisloos zijn zonder de ander. Immers, hoe kun je geluk ervaren als je geen ongelukkige tijden hebt gekend? In een eeuwige, onafscheidelijke, vloeiende dans vormen Yin en Yang een perfecte balans.

Als de Yin en Yang in je lichaam in harmonie zijn ben je gezond. Meestal is er echter een disbalans. Wanneer je moe, koud en verdrietig bent, ben je meer Yin. Ben je echter ontzettend energiek, verhit en hysterisch dan ben je meer Yang.

Ki

Ki kan worden vertaald als levensenergie of levenskracht. Het is de kracht achter alle manifestaties van het leven; niet alleen lichamelijke bewegingen, maar ook fysische processen, gedachten en verlangens. Ki ontstaat uit de wisselwerking tussen Yin en Yang. Ki kun je overal voelen. Meestal zijn we hier alleen niet bewust van. Kun je je een gesprek herinneren dat je tussentijds of naderhand heeft uitgeput? Je kunt het gevoel hebben dat iemand al je energie opslurpt. Dat is Ki. Naast voelen kun je Ki ook zien aan de houding of uitstraling van iemand. Wanneer iemand niet zo lekker in zijn vel zit, dan is er weinig Ki. Zie je iemand helemaal stralen, bijvoorbeeld als deze verliefd is, dan zit het wel goed met de Ki.

De meridianen

Ki stroomt door de meridianen van het lichaam. Een meridiaan is een energetisch geheel dat meridiaanpunten verbindt en in relatie staat met specifieke levensfuncties op fysiek, mentaal, emotioneel en spiritueel gebied. Zoals ons bloed ons lichaam van voeding voorziet, zo laten meridianen energie door alle fysieke systemen circuleren. Bij Zen-shiatsu gaan we uit van twaalf meridianen die als een netwerk van rivieren door het lichaam stromen. Door de meridianen te stimuleren maak je contact met Ki, de levensenergie. Bij stimulatie wordt via het netwerk van meridianen een boodschap verzonden naar andere delen van het lichaam. Je kunt het ook wel de innerlijke communicatie van het lichaam noemen. Op het lichaam lopen de Yang-meridianen aan de zijde die door de zon beschenen wordt (de rugzijde en de bovenzijde van de armen) en de Yin-meridianen aan de schaduwkant (voorzijde en onderkant armen).

De Vijf Elementen

De oosterse filosofie heeft de meridianen gekoppeld aan de Vijf Elementen. De Vijf Elementenleer is een zeer interessante manier om naar het leven te kijken door de natuur te observeren. Alle verschijnselen in de natuur zijn ingedeeld bij één van de vijf groepen, die een bepaalde ‘beweging’ of ‘kwaliteit van energie’ aanduiden. Deze elementen zijn: Aarde, Metaal, Water, Hout en Vuur. Deze elementen staan met elkaar in relatie in een cirkel zonder begin en eind met een voedende kringloop (Sheng-cyclus) en een controlerende kringloop (Ko-cyclus), zie bijlage 2. In het voorjaar (Hout) begint alles te groeien, hetgeen een opwaartse kracht heeft. In de zomer (Vuur) staat alles in bloei, welke een uitstralende kracht heeft. Rijping en verwerking vinden plaats in de nazomer (Aarde). Vervolgens trekken de krachten zich in de herfst (Metaal) terug in de aarde, denk aan de blaadjes die van de bomen vallen, en in de winter (Water) is het leven naar binnengekeerd. Zo vindt deze cyclus ook plaats in ons eigen leven van geboorte, puberteit, volwassenheid en ouderdom tot de dood, waarna de cirkel rond is en een nieuwe cyclus start. In dit concept past de gedachte dat energie nooit verloren gaat en alles met alles verbonden is. Deze cirkel kunnen we naast de kringloop van het leven ook toepassen op verschillende periodes in ons leven, waarin we onze hoogte- en dieptepunten ervaren: in de lente van ons leven zaaien we plannen en voeren deze uit; in de zomer beschermen wij onze acties; in de herfst kunnen we oogsten en in de winter rusten en genieten we van onze opbrengsten tot aan de volgende lente, wanneer alles weer van voren af aan begint. Hierbij geldt dat er alleen in de herfst geoogst kan worden als je in de lente gezaaid hebt. Immers, wie zaait zal oogsten!

Per element is een Yin- en een Yangmeridiaan gekoppeld. Deze meridianen houden elkaar in balans. Zo bestaat het element Water uit de meridianen Nier (Yin) en Blaas (Yang), het Hout uit Lever (Yin) en Galblaas (Yang), het Primaire Vuur uit Hart (Yin) en Dunne Darm (Yang), het Secundaire Vuur uit Kringloop (Yin) en Drievoudige Verwarmer (Yang), de Aarde uit Milt (Yin) en Maag (Yang) en ten slotte het Metaal uit Longen (Yin) en Dikke Darm (Yang).

Ki circuleert onophoudelijk -zowel overdag als ’s nachts- in een vaste volgorde door het lichaam. Overdag zet Ki uit naar de oppervlakte van het lichaam (Yang) en ’s nachts trekt Ki zich terug in de kern van het lichaam (Yin). Symptomen die regelmatig opkomen en verdwijnen op gezette momenten van de dag staan in relatie met de beweging van Ki. Je herkent het misschien wel, dat je op bepaalde tijden van de dag last hebt van een dip (gebrek aan Ki) en dat je op andere momenten van de dag juist veel energie (overschot aan Ki) hebt. In de lichaamsklok zijn de meridianen en de bijbehorende tijden opgenomen.

De levenscyclus van de amoebe

Masunaga, de grondlegger van Zen-shiatsu, heeft aan bovenstaande filosofie nog de levenscyclus van de amoebe (een eencellig organisme) toegevoegd om te beschrijven hoe De Vijf Elementen en de meridianen in relatie staan met elkaar. De levenscyclus bestaat uit zes stadia, waarvan de eerste drie stadia staan voor de manier waarop we energieontvangen. Dit gebeurt door: ademen ofwel de natuurlijke stroom van ki-uitwisseling met het universum (Metaal; Longen en Dikke Darm), het verkrijgen van voedsel of bevrediging van onze verlangens (Aarde; Maag en Milt) en absorptie van dat voedsel of opname van fysieke, mentale en emotionele voeding in de kern van ons wezen (Vuur; Hart en Dunne darm). De laatste drie stadia is de manier waarop we de energie door ons wezen verdelen door: automatische reflex of stoot adrenaline, die met overleven te maken heeft (Water; Nieren en Blaas), warme pulsatie van circulatie die ons voedt en die verschillende lagen van ons wezen beschermd (Secundair Vuur; Kringloop en

Drievoudige verwarmer) en het vrijmaken en verdelen van opgeslagen reserves wanneer we die voor een bepaalde handeling nodig hebben (Hout; Lever en Galblaas).

Kyo en Jitsu

Verstoring van de Ki in het lichaam kan leiden tot stagnatie van de energie (Jitsu) of een tekort aan energie (Kyo). In een gezonde toestand houden de Jitsu-handelingen zich bezig met het bevredigen van de Kyo-behoeften, zodat deze in evenwicht blijft. Als de benodigde actie echter uitblijft, is er geen evenwicht en zal Jitsu de vorm aannemen die ons afleidt van Kyo. Iemand kan zich dan anders gaan gedragen of lichamelijke klachten krijgen. Op de lange termijn kan het een verstoring van de vrije stroming van Ki betekenen, waardoor gezondheidsklachten kunnen ontstaan. Kyo zegt iets over een meridiaan die te weinig Ki heeft (door te weinig aandacht).

De Hara

De Hara, je energetische centrum, “bevindt” zich tussen navel en ruggenwervel in de buik. Elke actie die vanuit de Hara wordt uitgevoerd is vervuld van toewijding, energie, ontspanning en concentratie. Judo, Aikido, Sumoworstelen en andere sporten, als ook dans en toneelspel, meditatie, schilderen, genezen, een gesprek voeren, werken in de tuin, koken enzovoorts gaan beter en zijn vervuld van toewijding en liefde, wanneer ze vanuit de Hara worden beoefend.

Zen

Zen is een Japanse vorm van het boeddhisme. Het is een menging van boeddhistische en taoïstische ideeën. Het Zen-boeddhisme legt de nadruk op meditatie als middel tot verlichting. Iedereen kan verlichting bereiken, oftewel zich bevrijden van de door het denken geschapen illusies van het ego. Bewustwording is niet zo zeer te bereiken door het te bestuderen en te analyseren, maar door het te ervaren. Een Japans gezegde luidt: “De vinger die naar de maan wijst, is niet de maan”. Zen is ook te vergelijken met humor. Wanneer je een grap niet snapt dan helpt het niet om deze te analyseren en te bestuderen. Je voelt hem of je voelt hem niet. Zen stimuleert je te leren zien wie je bent en te leren zijn wie je bent: een innerlijk bewustzijn ontplooien, waardoor alles wat we doen licht en liefde uitstraalt.